11 “quy tắc vàng” cải thiện hệ tiêu hoá cho bé khỏe mạnh hơn

Tác giả

Admin Colostrum

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, các vấn đề liên quan tới tiêu hóa thường xuyên xảy ra và khiến nhiều cha mẹ lo lắng. Để cải thiện hệ tiêu hóa cho bé, cha mẹ cần hiểu rõ đặc điểm cơ thể theo độ tuổi và có các biện pháp chăm sóc phù hợp.  

Em-be-can-cai-thien-he-tieu-hoa

1. Đặc điểm của hệ tiêu hóa ở trẻ

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có đầy đủ các bộ phận của hệ tiêu hóa giống như người lớn, bao gồm miệng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, gan… Tuy nhiên, một số bộ phận chưa phát triển đầy đủ, khiến cho chức năng của chúng khác đi và hoạt động khác người lớn. 

Đặc điểm Trẻ dưới 6 tháng tuổi Trẻ từ 6 tới 24 tháng tuổi
Hệ tiêu hóa nói chung Chưa hoàn thiện nên chỉ có khả năng tiêu hóa được sữa và thức ăn dạng lỏng.  Đã có thể tiêu hóa được thức ăn cứng nhưng vẫn cần thời gian làm quen (ăn bột, cháo rồi tới cơm).

Hệ vi sinh trong ruột còn mỏng, nên dễ bị rối loạn tiêu hóa.

Nếu ăn thiếu chất xơ thì trẻ rất dễ bị táo bón. 

Miệng Chưa có răng nên chưa nhai được, chỉ có thể ăn sữa.  Bắt đầu mọc răng sữa nên có thể tập ăn các đồ ăn cứng. 
Thực quản Có hình trụ và chưa phát triển các cơ chun nên trẻ rất dễ bị nôn trớ. Dần hoàn thiện nên trẻ ít nôn trớ hơn trước.  
Dạ dày Kích thước rất nhỏ và tăng dần theo ngày tuổi. 

  • Ngày 1-2: 5-7ml
  • Ngày 3-6: 30ml
  • 2 – 4 tuần: 60-120ml
  • 1-3 tháng: 120-180ml
  • 3-6 tháng: 180-210ml

Do đó, trẻ sơ sinh không ăn được nhiều và cần phải ăn thành nhiều cữ trong ngày. 

Nếu ép ăn nhiều thì trẻ rất dễ bị nôn trớ. 

Khi trẻ được 12 tháng tuổi, dạ dày có kích thước khoảng 250ml.

Khi này, trẻ đã có thể ăn những bữa chính tương đối lớn trong ngày. 

Nguồn: Healthline, Vinmec (1, 2)

2. Các vấn đề tiêu hóa mà bé có thể gặp phải

Sự khác biệt trong cấu tạo và chức năng của các bộ phận trong hệ tiêu hóa khiến trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn và rối loạn đường tiêu hóa hơn so với người lớn. 

Các vấn đề thường gặp nhất bao gồm:

Thường gây ra do thói quen ăn uống không lành mạnh, hoặc do trẻ thử nghiệm các thực phẩm mới mà cơ thể chưa quen tiêu hóa

  • Do hệ tiêu hóa bị nhiễm khuẩn, nhiễm virus, ký sinh trùng hoặc do rối loạn tiêu hóa. 
  • Có thể đi kèm triệu chứng nôn, sốt (trong trường hợp nặng)
  • Tiêu chảy khiến trẻ mất nước và chất điện giải nhanh chóng nên rất nguy hiểm nếu không được điều trị. 
  • Do trẻ bị thiếu nước và thiếu chất xơ. 
  • Nếu trẻ ít vận động, hoạt động của nhu động ruột kém thì khả năng bị táo bón cũng tăng lên 
  • Trẻ được coi là bị táo bón nếu đi ngoài ít hơn 3 lần/tuần, đại tiện khó, phân khô cứng
  • Thường gặp ở trẻ đã bắt đầu ăn dặm. 

Trào ngược (GERD)

  • Có thể gặp ở trẻ mới biết đi và trẻ lớn
  • Xảy ra khi dịch và axit của dạ dày bị chảy vào thực quản

Không dung nạp Lactose

  • Lactose là 1 loại đường có trong sữa (cả sữa mẹ và sữa công thức)
  • Xảy ra do sự thiếu hụt của men lactase trong ruột, nên không thể phân giải và tiêu hóa lactose. 
  • Một số trường hợp bị kém dung nạp trong thời gian ngắn do bé bị nhiễm rotavirus hoặc nhiễm giardia. 

Tham khảo: Medlatec, Vinmec 

3. Cách cải thiện hệ tiêu hóa cho bé tiêu hóa tốt hơn

Để cải thiện hệ tiêu hóa cho bé, cha mẹ có thể áp dụng những cách sau.

Ăn quá nhiều khiến hệ tiêu hóa của trẻ bị quá tải, phải gồng mình để có thể tiêu hóa thức ăn và hấp thụ dinh dưỡng. Điều này thường dễ khiến trẻ bị đầy bụng, khó tiêu và hấp thu dinh dưỡng không triệt để. 

Tốt nhất, cha mẹ nên cho trẻ ăn với lượng vừa phải mỗi bữa. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, do kích thước dạ dày còn quá bé, cha mẹ nên cho trẻ ăn nhiều cữ trong ngày để việc tiêu hóa được dễ dàng hơn. 

Uống quá nhiều nước, dù là nước lọc hay nước canh, sữa… trong bữa ăn đều khiến thức ăn và dịch vị bị pha loãng. Do đó, quá trình tiêu hóa thức ăn sẽ bị chậm lại và kém hiệu quả, làm giảm hiệu quả hấp thu. 

Để khắc phục, cha mẹ nên cho trẻ uống nước trước khi ăn 15 phút, hoặc sau khi trẻ đã ăn xong từ 30 – 45 phút. Tuy nhiên, 1- 2 ngụm nước nhỏ sau khi ăn để tráng miệng thì hoàn toàn có thể chấp nhận được.

Thực phẩm chế biến sẵn thường có hàm lượng dinh dưỡng thấp, nghèo vitamin và khoáng chất trong khi hàm lượng chất béo bão hòa, muối, đường… lại cao. Do đó, chúng rất khó tiêu, dễ gây đầy bụng, đi ngoài. 

Bên cạnh đó, dư lượng chất bảo quản trong đồ ăn sẵn và yếu tố mất vệ sinh trong chế biến cũng là những điều đáng cân nhắc. 

Với trẻ lớn và khỏe mạnh, một lượng nhỏ thực phẩm chế biến sẵn có thể không gây hại. Tuy nhiên, với trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh, cha mẹ nên hạn chế tối đa các loại thực phẩm này. 

Một số thực phẩm có thành phần dinh dưỡng cao hoặc phức tạp có thể khiến hệ tiêu hóa của trẻ bị “ngợp” và dẫn tới khó tiêu. Ngay cả thịt, trứng, sữa cũng có bản chất khó tiêu hơn so với rau củ quả. 

Do đó, cha mẹ nên cân đối lượng thực phẩm mỗi loại trong các bữa ăn. Với các thực phẩm đại bổ như sâm, nhung, yếu… thì phải đợi trẻ lớn đủ tuổi mới cho ăn. 

Cho con ăn chay 1 – 2 bữa/ tuần cũng là cách tốt để giúp con dễ tiêu hóa hơn. 

Khẩu phần ăn mỗi ngày cần cung cấp đủ năng lượng và các chất cần thiết để con có thể phát triển. Một chế độ ăn cân bằng sẽ cải thiện hệ tiêu hóa cho bé một cách tự nhiên và an toàn nhất. 

Theo WHO, mỗi ngày trẻ cần cung cấp mức năng lượng như sau:

Độ tuổi (tháng)Năng lượng cần
0.5519
1-2485
2-3456
3-4431
4-5414
5-6404
6-7397
7-8395
8-9397
9-10414
10-11418
11-12437

 

Nhu cầu năng lượng đến từ sữa mẹ và thực phẩm bổ sung (đồ ăn ngoài như cháo, bột, hoa quả…) cần bổ sung cho bé mỗi ngày ở quốc gia công nghiệp hóa và đang phát triển (tính theo kcal)

Độ tuổi (tháng)Quốc gia công nghiệp hóaQuốc gia đang phát triển
Sữa mẹThực phẩm bổ sungSữa mẹThực phẩm bổ sung
0-249004370
3-5548247476
6-8486196413269
9-11375455379451
12-23313779346746

 

Lượng chất đạm trẻ nhỏ cần nạp vào mỗi ngày (tính theo g/mỗi kg cân nặng)

Độ tuổi (tháng)Lượng chất đạm
0-1
1-22.25
2-31.82
3-41.47
4-51.34
5-61.30
6-91.25
9-121.15

Nhiều cha mẹ có thói quen cho con vừa ăn vừa chơi, xem tivi hoặc thậm chí là đi ăn rong. Đây là những thói quen ăn uống xấu, khiến bữa ăn của trẻ bị kéo dài và khiến việc tiêu hóa không hiệu quả. 

Cha mẹ nên tập thói quen ăn uống tập trung ngay từ đầu cho trẻ. 

  • Cho trẻ bú ở nơi yên tĩnh, không có yếu tố làm phiền. 
  • Khi trẻ ăn dặm thì nên cho trẻ ngồi ăn trên ghế ngay ngắn. Nếu trẻ đã no và ngừng ăn thì nên dừng bữa ngay. 

Khi này, trẻ có thể cảm nhận thức ăn rõ ràng hơn và có tâm lý ăn uống tốt hơn, dẫn tới một hệ tiêu hóa khỏe và hấp thu dinh dưỡng tốt.

Thiếu nước sẽ dẫn tới táo bón và khiến việc tiêu hóa bị nặng nề, chậm chạp. 

Trong 6 tháng đầu, nguồn dinh dưỡng và cung cấp nước của trẻ đến hoàn toàn từ sữa mẹ hoặc sữa công thức. Do đó, cha mẹ cần lưu ý cho trẻ bú đủ cữ với khoảng cách hợp lý. 

Từ tháng thứ 6 trở đi, trẻ bắt đầu ăn dặm. Khi này, cha mẹ nên cho trẻ uống thêm nước lọc hoặc nước trái cây. Lượng bổ sung như sau:

Độ tuổi6-12 tháng12-24 tháng2-5 tuổi
Nước118 – 236ml236 – 946ml236 – 1182ml
SữaKhông

473 – 710ml

(Sữa nguyên kem)

473 – 591ml

(Sữa tách béo)

Nguồn: Healthychildren 

Chất xơ là bao gồm có 3 loại, được bổ sung từ các nguồn khác nhau

  • Chất xơ hòa tan: Giúp phân mềm và tránh táo bón, có trong cám yến mạch, các loại hạt, đậu đỗ. 
  • Chất xơ không hòa tan: làm sạch ruột và giúp loại bỏ các chất cặn bã có trong đường tiêu hóa, có trong trái cây, rau xanh và ngũ cốc.
  • Prebiotic: nuôi dưỡng các lợi khuẩn, giữ cân bằng vi sinh vật đường ruột. Có trong trái cây, rau xanh và ngũ cốc.

Nguồn: Vinmec 

Vận động vừa sức không chỉ giúp tiêu hao năng lượng thừa để bé ăn ngon hơn, mà còn khiến thức ăn di chuyển trong ruột được trôi chảy hơn. 

Cha mẹ nên cho con vận động khoảng 1 tiếng mỗi ngày, có thể chia thành các khoảng thời gian vận động sáng và chiều khác nhau. Nên tránh không để con chạy nhảy mạnh ngay sau khi ăn vì có thể làm phản tác dụng và gây đau bụng. 

Nguồn: Mayo Clinic 

Lợi khuẩn giúp cơ thể kháng lại các vi khuẩn có hại trong đường ruột, làm giảm tình trạng đầy hơi khó tiêu, giảm cả táo bón lẫn tiêu chảy. 

Lợi khuẩn bao gồm một số loại chính như: Lactobacillus, Bifidobacteriu và Saccharomyces boulardii.

Cha mẹ có thể cho con bổ sung lợi khuẩn bằng sữa chua, nấm kefir, thực phẩm lên men (dưa muối…) hoặc các sản phẩm được bào chế chuyên dụng. Nên lưu ý dùng đủ lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất. 

  • Trẻ dưới 1 tuổi nên ăn: 50-100ml sữa chua/ngày
  • Trẻ 2 – 3 tuổi: 100 – 200ml sữa chua/ngày
  • Trẻ từ 3 tuổi trở lên: 200 – 300ml sữa chua/ngày
  • Trẻ 6 tháng trở lên: ăn sữa chua trắng
  • Trẻ 1 tuổi trở lên: có thể ăn sữa chua hoa quả

Nguồn: Vinmec 

Khi cải thiện hệ tiêu hóa cho bé, nhiều cha mẹ thường quên mất việc củng cố sức đề kháng của bé. 

Trên thực tế, hệ tiêu hóa của bé được bảo vệ bởi nhiều kháng thể như IgA, IgG… Sự thiếu hụt của những kháng thể này sẽ khiến hệ tiêu hóa dễ bị vi khuẩn tấn công, làm bé chán ăn và ăn uống khó hấp thu. 

Sử dụng sữa non là cách an toàn nhất để bổ sung các kháng thể này cho bé. Sữa non Goodhealth Colostrum có thành phần 99,95% từ sữa non của bò, chứa đầy đủ các loại kháng thể cần thiết sẽ giúp bé dần dần cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa. 

Sua-non-Goodhealth-bo-sung-khang-the

Với các bé từ 6 tháng tuổi trở lên, mẹ có thể cho bé sử dụng 1 muỗng Goodhealth Colostrum mỗi ngày. 

Với các bé dưới 6 tháng tuổi, mẹ bổ sung kháng thể gián tiếp thông qua sữa mẹ. Tốt nhất, mẹ nên sử dụng sữa non hàng ngày. Khi này, lượng kháng thể trong cơ thể mẹ tăng lên, bổ sung vào sữa mẹ, tạo ra nguồn dinh dưỡng lý tưởng dành cho con.

 

4. Những câu hỏi thường gặp

4.1. Khi nào hệ tiêu hoá của trẻ hoàn thiện? 

Khi được 6 tháng tuổi, hệ tiêu hóa của trẻ đã tương đối hoàn thiện. Do đó, trẻ có thẻ bắt đầu tập ăn dặm từ thời điểm này. 

Tuy nhiên, các enzyme và lợi khuẩn trong ruột chưa thật sự ổn định về số lượng và hoạt động. Sự trưởng thành của hệ vi sinh vật đường ruột sẽ cần nhiều thời gian hơn, chịu chi phối bởi sức đề kháng và chế độ ăn uống của trẻ. 

4.2. Mẹ ăn gì để con có hệ tiêu hoá tốt hơn?

Trong 6 tháng đầu, nguồn dinh dưỡng của trẻ phụ thuộc nhiều vào sữa mẹ. Bởi vậy, sữa mẹ cần có chất lượng tốt thì trẻ mới có thể tiêu hóa được hiệu quả. 

Mẹ nên có chế độ ăn đầy đủ các nhóm dưỡng chất thiết yếu: đạm, đường, béo, vitamin và khoáng chất. Các loại thực phẩm nên phong phú, đa dạng, không nên giới hạn và kiêng khem khắt khe. 

Thuc-pham-danh-cho-be-cai-thien-he-tieu-hoa

Một số thực phẩm nên ăn bao gồm:

  • Cá và hải sản: cá hồi, rong biển, cá mòi, động vật có vỏ. 
  • Thịt và các loại gia cầm: gà, bò, cừu, thịt lợn, một số loại nội tạng giàu dinh dưỡng như gan. 
  • Hoa quả và rau xanh: các loại quả mọng (dâu tây, dâu tằm, việt quất, nam việt quất…), cà chua, ớt chuông, cải kale, tỏi, súp lơ xanh 
  • Các loại hạt: hạnh nhân, óc chó, hạt chia, hạt lanh. 
  • Chất béo lành mạnh từ quả bơ, dầu olive, dừa, trứng, sữa chua nguyên béo. 
  • Tinh bột giàu chất xơ: khoai tây, potatoes, bí đỏ, khoai lang, các loại đậu, yến mạch. 
  • Một số thực phẩm khác như đậu phụ, socola đen (với lượng nhỏ), kimchi. 

>> Xem thêm: Mẹ ít sữa phải làm sao?

Ngoài ra, bổ sung sữa non cũng là cách tốt để tăng hàm lượng kháng thể trong sữa mẹ, giúp con hấp thụ được nhiều kháng thể hơn và có hệ tiêu hóa cứng cáp hơn. 

Với 11 quy tắc vàng trên đây, HealthSK mong rằng các bậc cha mẹ đã tìm được cách phù hợp nhất để cải thiện hệ tiêu hóa cho bé nhà mình. Hệ tiêu hóa khỏe chính là tiền đề cho sự phát triển thể chất và trí não tối ưu, giúp bé có tương lai tươi sáng hơn. 

Bài viết liên quan

Mua hàng chính hãng