Bé lười ăn? 10 tuyệt chiêu mẹ thông thái phải biết

Tác giả

Admin Colostrum

Chuyện bé lười ăn, trốn ăn, bỏ bữa… có lẽ không phải là điều gì quá xa lạ với các bậc làm cha làm mẹ. Vậy có cách nào để giúp bé hết biếng ăn hay không? Hãy cùng HealthSK tìm hiểu ngay dưới đây nhé. 

1. 10 Nguyên nhân hàng đầu khiến bé lười ăn 

Nắm được nguyên nhân ẩn sau thái độ biếng ăn của con sẽ là bước đầu tiên để bạn trở thành những bà mẹ thông thái. 

1.1. Sức khỏe kém

Khi bị ốm như cảm cúm hay sổ mũi, cơ chế đề kháng tự nhiên của cơ thể tự động bắt đầu và chống lại các tác nhân gây bệnh. Trong quá trình này, một phụ phẩm được sinh ra là cytokine, có thể khiến cơ thể cảm thấy mệt và không muốn ăn

Do đó, nếu cha mẹ thấy con ốm sốt, hắt hơi, sổ mũi và lười ăn thì không nên cố ép trẻ. Thay vào đó, hãy cho trẻ ăn đồ mềm với lượng nhỏ, để trẻ nghỉ ngơi nhiều hơn và uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ. 

Ngoài ra, một số trẻ bị suy dinh dưỡng từ trong bụng mẹ, trẻ bị loạn khuẩn đường ruột, trẻ có bệnh mãn tính… cũng thường có biểu hiện biếng ăn cho cơ thể mệt mỏi. 

1.2. Thức ăn không hợp khẩu vị

Be-luoi-an-vi-khong-thich-thuc-an

Mỗi đứa trẻ đều có sở thích ăn uống khác nhau và nhiều khi những món bổ dưỡng lại không phải là những món con muốn ăn. Khi này, con thường sinh ra thói lười ăn, tới bữa không muốn ăn gì. 

Mẹ càng ép thì trẻ càng tỏ ra chống đối, tỏ thái độ không vui, ngậm thức ăn, chê đồ ăn… tạo ra tâm lý ức chế cho cả mẹ và trẻ. Khi này, hãy lắng nghe và thuyết phục con để tạo ra những bữa cơm ngon miệng hơn cha mẹ nhé. 

1.3. Trẻ ăn vặt quá nhiều

Trẻ nhỏ thường được cho ăn thêm một số bữa phụ trong ngày để đảm bảo năng lượng cho việc học tập và vận động. Nhiều gia đình luôn tích trữ sẵn bánh kẹo, sữa, nước ngọt… để con có thể ăn bất kỳ khi nào thấy đói. 

Tuy nhiên, khi để trẻ ăn vặt quá nhiều, dạ dày luôn trong trạng thái no thì chắc chắn trẻ sẽ không thấy mặn mà với bữa chính nữa. Đây cũng là lý do lớn gây ra tình trạng biếng ăn ở nhiều trẻ. 

1.4. Trẻ bị thiếu một số vi chất

Tre-luoi-an-do-thieu-vi-chat

Một số trẻ quá kén ăn, không chịu ăn đa dạng món ăn, hoặc trẻ được nuôi dưỡng bằng chế độ ăn thiếu khoa học thường rất dễ bị thiếu vitamin và khoáng chất. Sự thiếu hụt vi chất này không chỉ ảnh hưởng tới phát triển thể chất và trí não, mà còn tác động tới cảm giác thèm ăn của trẻ. 

Thiếu hụt một số vitamin và khoáng chất như kẽm, selen, sắt… sẽ khiến trẻ chán ăn, ăn không ngon, khiến tình trạng kén ăn, lười ăn càng nghiêm trọng hơn. 

1.5. Trẻ quá hiếu động

Khi trẻ quá hiếu động hay quá mải mê với 1 hoạt động nào đó, sự tập trung dành cho việc ăn uống sẽ bị giảm đi. Sự phân tán tư tưởng này sẽ khiến trẻ không mặn mà với thức ăn và trở nên lười ăn. 

Tình trạng tăng động giảm chú ý cũng là một nguyên nhân dẫn tới sự thờ ơ với việc ăn uống của trẻ. Những dấu hiệu tiêu biểu bao gồm: 

  • Thường không thể chú ý kỹ lưỡng vào chi tiết, cẩu thả và hay mắc lỗi
  • Dễ sao nhãng, thường khó duy trì sự chú ý, tập trung vào 1 việc 
  • Trong giao tiếp, trẻ thường lơ đễnh và có vẻ không lắng nghe
  • Hay quên, hay làm mất đồ
  • Thường tránh né các hoạt động cần tập trung nhiều nỗ lực tinh thần như làm bài tập…
  • Chân tay cử động liên tục, đứng ngồi không yên
  • Gặp khó khăn khi cần giữ yên lặng
  • Thường hoạt động quá mức trong những lúc không phù hợp
Lời khuyên của HealthSK
Nếu thấy các dấu hiệu trên kéo dài liên tục trong vòng hơn 6 tháng trở lên, cha mẹ nên đưa con đi khám tại chuyên khoa Tâm lý của các bệnh viện lớn để được phát hiện và điều trị kịp thời.

1.6. Do ảnh hưởng tâm lý

Có khá nhiều bé lười ăn vì lý do tâm lý. Những bé này thường đã từng bị cha mẹ ép ăn, thậm chí có thể bị la mắng, đe dọa, thậm chí là đánh đòn vì ăn ít trong quá khứ. Chính những điều này khiến bé sẽ bị căng thẳng vào mỗi giờ ăn, sinh ra tâm lý sợ ăn và càng lười ăn hơn. 

1.7. Do ảnh hưởng của môi trường

Khi môi trường xung quanh thay đổi, tác động lên thói quen sinh hoạt của bé như: bắt đầu đi học, đổi trường, đổi người trông trẻ… thì cũng có thể khiến bé ăn ít đi. 

Môi trường có quá nhiều yếu tố gây nhiễu loạn như âm thanh lớn, người qua lại, đồ chơi, tivi đang chiếu phim… cũng dễ khiến bé bị phân tâm khỏi việc ăn, tiêu hóa kém, hấp thu kém và dẫn tới biếng ăn.  

1.8. Do ăn sai giờ

Khi được cho ăn sai giờ, không theo giờ giấc cố định, hệ tiêu hóa của bé sẽ gặp khó khăn trong việc dung nạp và tiêu hóa thức ăn. 

Ăn uống thất thường khiến các bé không có cảm giác đói hay thèm ăn, ăn không ngon miệng. Ngoài ra, các bé cũng không có khái niệm bữa chính, nên lại càng biếng ăn trong các bữa. 

1.9. Trẻ được cho ăn “đậm vị” quá sớm

Gia-vi-lam-tre-luoi-an

Theo khuyến cáo của NHS (UK), thức ăn cho trẻ nhỏ dưới 1 tuổi không cần được nêm thêm muối hay đường. Lý do là bởi muối rất có hại cho thận của trẻ nhỏ, và đường có thể khiến răng trẻ bị sâu sớm. 

Ngoài ra, việc ăn “đậm vị” sớm cũng gây ảnh hưởng tới vị giác của trẻ, khiến trẻ không cảm nhận được hương vị tự nhiên của thức ăn. Trẻ mới ăn ngọt thường rất thích thú, nhưng dễ dẫn tới cảm giác chán ăn và tình trạng lười ăn về sau. 

Đồ ăn dặm của trẻ nên được nấu nhạt nhất có thể và không bỏ thêm mắm, muối, đường, mì chính… Nếu các mẹ nếm thấy thức ăn của con “vừa miệng” thì tức là thức ăn của con đã bị quá mặn hoặc quá ngọt rồi. 

1.10. Ảnh hưởng của thói quen xã hội

Cách cha mẹ hướng dẫn con ăn sẽ tạo ra thói quen ăn cho trẻ. Ngày nay, khá nhiều phụ huynh thường cho con vừa ăn vừa xem quảng cáo, nghịch điện thoại, chơi ipad hoặc đơn giản là thúc giục và nhắc con ăn từng miếng. 

Những hành động này tạo ra phản xạ có điều kiện ở trẻ, khiến trẻ ăn uống rất thụ động. Ví dụ: chỉ ăn khi có người nhắc, chỉ ăn khi xem quảng cáo… Khi không có những kích thích này, trẻ sẽ không ăn và bị gắn mác “lười ăn”. 

2. Có nên ép con ăn hay không? 

Với trẻ nhỏ, việc ăn uống không đơn thuần để nạp năng lượng cho cơ thể, mà còn là cách để các bé học hỏi và tìm hiểu về thế giới xung quanh. Bởi vậy, hãy để con được chủ động khi ăn uống và cha mẹ hãy làm nhiệm vụ hướng dẫn. 

Ăn món gì, lượng ăn bao nhiêu, ăn như thế nào nên do các bé tự quyết định. Nhưng cha mẹ phải là người chủ động quyết định thời gian và thời điểm ăn trong ngày cho con

Trong trường hợp bé lười ăn do sức khỏe kém, do tâm lý hay bệnh lý thì cha mẹ tuyệt đối không được đánh mắng ép con ăn. 

Còn trong các trường hợp còn lại, cha mẹ nên tìm cách điều chỉnh thói quen ăn uống và tìm cách khuyến khích con ăn sao cho phù hợp. Tùy thuộc vào từng đứa trẻ, tính cách cũng như lý do lười ăn, cách khắc phục cũng sẽ khác nhau.

Tre-luoi-an-vi-bi-ep-an

Nói chung, cha mẹ KHÔNG NÊN ép con ăn. Những hành động ép ăn như bóp má xúc cháo, mắng mỏ, đánh đòn hay trừng phạt con là những điều tối kỵ mà cha mẹ cần tránh. Những hành động này có thể gây nhiều tác động tiêu cực tới cuộc sống của trẻ:

  • Ảnh hưởng tâm lý
    • Trẻ chỉ nghĩ tới ăn là đã thấy sợ, khiến trẻ ăn không ngon miệng, khó tiêu hóa, khó hấp thu và dễ mắc bệnh tiêu hóa như đau dạ dày. 
    • Trẻ dễ nổi nóng, cục cằn và sinh ra thái độ chống đối, quậy phá
  • Tạo thói quen xấu cho trẻ: 
    • Trẻ chỉ ăn vì bị ép, bị ra lệnh phải ăn chứ không ăn vì cơ thể có nhu cầu và mong muốn được ăn. 
    • Trẻ ăn mà không cảm nhận được vị ngon của thức ăn. 
    • Trẻ ăn “chống đối” và tiếp tục gầy còi hơn.
  • Dễ khiến trẻ bị thừa cân: 
    • Khi không ngừng bị ép ăn, trẻ dễ dàng nạp vào cơ thể 1 lượng thức ăn lớn hơn so với nhu cầu thực tế. 
    • Trẻ dễ bị thừa cân, béo phì và có nguy cơ mắc phải nhiều căn bệnh trong tương lai như tiểu đường, gan nhiễm mỡ, tim mạch…

Xem thêm: Bảng chiều cao cân nặng của bé theo chuẩn WHO 2021

3. Bé lười ăn phải làm sao? 

Với những cách giúp trẻ hết biếng ăn khoa học dưới đây, cha mẹ có thể giúp con cải thiện thói quen ăn uống của mình. 

3.1. Cho bé ăn đúng giờ và đủ thời gian

Ăn uống đúng giờ sẽ giúp hệ tiêu hóa có đủ thời gian để tiêu hóa giữa các bữa, đồng thời củng cố nhịp sinh học của cơ thể. Nhờ vậy, hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn và bé ăn ngon miệng hơn. 

Cha mẹ nên:

  • Thông báo về bữa ăn chính trước giờ ăn khoảng 15 phút để bé biết và chuẩn bị cho bữa ăn. 
  • Sắp xếp bữa ăn sao cho cả gia đình cùng tham gia vui vẻ, tạo không khí dễ chịu. 
  • Cha mẹ cần làm gương trong việc ăn đúng giờ để các con học theo. 
  • Ăn đúng giờ, đúng bữa. 
  • Không để các bữa ăn kéo dài quá lâu, chỉ nên dừng ở 30 phút để bé ăn tập trung. 

3.2. Không nhồi nhét trẻ ăn

Như đã nhắc tới ở trên, cha mẹ không nên nhồi nhét trẻ ăn, tránh gây ra tổn thương tâm lý và thói quen ăn xấu cho trẻ.

Hãy tạo tâm lý thoải mái nhất trong bữa ăn, như vậy trẻ có thật sự thấy thích thú với hoạt động này và thoát khỏi chứng biếng ăn.  

3.3. Chia nhỏ bữa chính thành nhiều bữa phụ

Trong trường hợp trẻ quá lười ăn và không chịu ăn đủ khẩu phần thông thường, cha mẹ có thể thử chia nhỏ lượng thực phẩm mỗi bữa. 

Thay vì ăn 1 bữa lớn, hãy chia nhỏ thành các bữa phụ nhỏ hơn. Như vậy, lượng thức ăn trẻ nạp vào mỗi bữa không quá nhiều, trẻ sẽ ít có áp lực phải ăn nhiều hơn. 

Tuy nhiên, cha mẹ vẫn cần phải cho trẻ ăn bữa phụ vào các giờ cố định chứ không được ăn vô tội vạ. 

3.4. Tạo thực đơn hấp dẫn

Một thực đơn hấp dẫn cần: vận dụng đa dạng thực phẩm và cách chế biến. Như vậy, các bữa ăn sẽ trở nên hấp dẫn và đỡ nhàm chán hơn, đồng thời nguồn dinh dưỡng cho con cũng đầy đủ hơn. 

Cha mẹ có thể

  • Lựa chọn những thực phẩm con thích và chế biến theo những cách khác nhau
  • Bày biện món ăn theo các hình ảnh sinh động để khiến con thích thú hơn
  • Để con trẻ chủ động xúc ăn, khám phá các loại thực phẩm
  • Sơ chế thực phẩm và cấp đông sẵn để giảm bớt công sức chuẩn bị, chế biến mỗi bữa

3.5. Khuyến khích bé cùng vào bếp chuẩn bị đồ ăn

Tre-vao-bep-cung-cha-me

Trẻ em nhìn chung rất hiếu kỳ và tò mò về thế giới xung quanh. Để trẻ được tiếp xúc với các loại thực phẩm và trực tiếp làm ra những món ăn cho bản thân sẽ khiến trẻ cảm thấy thích thú và có động lực ăn hơn. 

Ngoài ra, hoạt động này cũng giúp trẻ hiểu được công sức cần bỏ ra cho mỗi món ăn, biết trân trọng thức ăn và ít bỏ phí đồ ăn hơn. 

3.6. Khuyến khích bé vận động

Vận động giúp bé tiêu hao năng lượng thừa. Khi đó, cơ thể sẽ có nhu cầu bổ sung năng lượng và bé sẽ tự nhiên muốn ăn nhiều hơn. 

Ngoài ra, vận động cũng là cách giải tỏa căng thẳng rất tốt, nâng cao tâm trạng cho trẻ, giúp trẻ ăn ngon hơn. Hệ tiêu hóa hoạt động cũng hiệu quả hơn vì thức ăn di chuyển qua ruột dễ dàng hơn, hạn chế đầy bụng và táo bón.  

3.7. Hạn chế ăn vặt trước giờ ăn

Khi ăn vặt nhiều và đặc biệt là trước giờ ăn, trẻ hầu như không cảm thấy đói vào bữa chính nữa. Do đó, trẻ không hứng thú và không có nhu cầu ăn, dẫn tới việc bé lười ăn trong các bữa chính. 

Do đó, cha mẹ nên hạn chế cho con ăn vặt hoặc ăn phụ quá gần vào bữa chính. Các loại đồ ăn vặt như bánh kẹo, bim bim, sữa… đều cần được cất gọn ở những vị trí mà trẻ không thể tự mình lấy ăn được.

3.8. Không để trẻ uống quá nhiều nước vào giờ ăn

Uống quá nhiều nước khiến dạ dày bị đầy, tạo ra cảm giác no dù lượng thức ăn nạp vào không nhiêu. 

Không chỉ vậy, uống quá nhiều nước còn làm loãng axit và các dịch tiêu hóa trong dạ dày, khiến cho việc tiêu hóa diễn ra không hiệu quả. 

Bất kể là nước lọc, nước canh, nước hoa quả hay sữa thì cha mẹ cũng không nên để bé uống quá nhiều vào sát bữa ăn. 

Nguồn: Vinmec, Hellobacsi 

4. 5 Thực đơn cho trẻ biếng ăn

Nguyên tắc quan trọng nhất khi lên thực đơn cho trẻ, chính là đảm bảo dinh dưỡng. Mỗi bữa ăn của trẻ đều cần có đủ 4 nhóm chất: tinh bột, đạm, béo, vitamin và khoáng chất. 

Với trẻ kén ăn và nhẹ cân, cha mẹ nên ưu tiên nhóm chất đạm và chất béo, để giúp con cải thiện cân nặng tốt hơn. Nên lựa chọn các loại chất béo có lợi cho sức khỏe từ các nguồn như: cá hồi, quả bơ, trứng, dầu ô liu, các loại hạt (óc chó, bí ngô, hướng dương, vừng, macadamia…)

Với trẻ kén ăn do thiếu vi chất, cha mẹ nên bổ sung vi chất qua đường uống song song với thực phẩm như hải sản, các loại đậu (đen, đỏ, xanh…), thịt đỏ, thịt gia cầm, bơ sữa, ngũ cốc nguyên hạt… 

 

Bữa sáng Bữa trưa Bữa phụ Bữa tối
1 chiếc bánh mì kẹp (trứng, phô mai, dăm bông, thịt….)

1 ly sữa bò/ sữa đậu nành

Đùi gà chiên mắm

Rau củ luộc

Cơm

1 cốc sữa chua và hoa quả Thịt bò xào nấm

Cơm

Canh cá nấu cải

1 bát cháo (thịt băm, sườn, gà, chim…)

Hoa quả tráng miệng (1 trái chuối, táo, cam quýt, dưa hấu… tùy theo mùa)

Cá kho

Cơm

Rau xào tổng hợp

Bánh quy chuối bơ đậu phộng/ Bánh cuộn kem Sườn xào chua ngọt

Cơm

Canh bí nấu tôm

1 bát phở/mỳ (gà, bò)

Hoa quả

Thịt kho trứng

Cơm

Canh mùng tơi/rau ngót nấu thịt

1 cốc sinh tố hoa quả (bơ, chuối, mãng cầu, xoài, dư hấu…) Đậu phụ nhồi thịt

Cơm

Giá xào thập cẩm

1 chiếc bánh bao (nhân thịt miến, xá xíu…)

1 ly sữa hoặc hoa quả

Thịt viên sốt cà chua

Cơm

Canh xương nấu rau củ

Bánh bột mì rán (pancake) với trứng/hoa quả Tôm rim/Tôm tẩm bột chiên xù

Cơm 

Rau xanh luộc theo mùa

1 bát cháo yến mạch

1 ly sữa hoặc hoa quả

Cá phi lê rán/rim

Cơm

Canh trứng đậu cà chua

Pudding hoa quả Thịt rang cháy cạnh

Cơm

Canh cua rau đay mùng tơi

Cha mẹ nên linh hoạt kết hợp các món ăn chứ không nên cứng nhắc chỉ bám theo thực đơn trên. Định kỳ thay đổi bằng các món mới như súp, mì, miến, bún… để thay đổi và khiến bé ăn ngoan hơn. 

Trong trường hợp đã thay đổi chế độ ăn nhưng bé vẫn không cải thiện. Cha mẹ nên lưu ý tới sức khỏe của bé vì khả năng bé kém ăn do sức khỏe yếu khá cao. Khi này, nên cho bé đi kiểm tra sức khỏe và gặp chuyên gia dinh dưỡng để xác định đúng nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp. 

Với các bé có cơ địa sức khỏe kém hoặc cần nâng cao sức khỏe, nếu đã thay đổi chế độ ăn nhưng tình hình bé lười ăn vẫn không cải thiện, thì cha mẹ nên cho bé bổ sung thêm sữa non. 

Sữa non có chứa nhiều kháng thể IgA, giúp tăng cường sức khỏe của hệ tiêu hóa. Sử dụng sữa non điều độ hàng ngày sẽ giúp đường ruột của bé hoạt động tốt hơn và tăng khả năng hấp thu cho bé. Nhờ vậy mà bé ăn ngon và tăng cân tốt hơn. 

Sua-non-cho-be-luoi-an

Thông qua những chia sẻ trên đây, HealthSK mong rằng cha mẹ đã có thể tự tin hơn trong việc nuôi con, không còn bị ám ảnh bởi chuyện bé lười ăn nữa. 

Bài viết liên quan

Mua hàng chính hãng